5rd January 2026: ભારત સ્વતંત્રતાના સો વર્ષ નજીક આવી રહ્યું છે ત્યારે સંસ્કૃતિ, શાસન અને રાષ્ટ્રીય દિશા અંગેની ચર્ચાઓ હજુ પણ થોડાં મેટ્રો શહેરોમાં જ કેન્દ્રિત છે. આવા સંદર્ભમાં, સુરત લિટરેચર ફેસ્ટિવલ તેની ચોથી આવૃત્તિ સાથે ९ થી ११ જાન્યુઆરી २०२६ દરમિયાન વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટી ખાતે પરત ફરી રહ્યું છે, જેનો હેતુ ભારતના બૌદ્ધિક સંવાદોને મેટ્રો શહેરોની બહાર વિસ્તૃત કરવાનો છે.
માત્ર સાહિત્ય મહોત્સવ તરીકે નહીં પરંતુ વિચારો, નીતિચર્ચા અને સાંસ્કૃતિક મનનના મંચ તરીકે રચાયેલ સુરત લિટફેસ્ટે સ્થાપનાથી સતત વિકાસ કર્યો છે. તેની ત્રીજી આવૃત્તિ २०२૫માં ‘ભારત@२०४७’ ના વ્યાપક દૃષ્ટિકોણ હેઠળ આયોજિત થઈ હતી, જેમાં નીતિનિર્માતાઓ, વિદ્વાનો, રક્ષણ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો, વૈજ્ઞાનિકો અને સાંસ્કૃતિક વ્યક્તિત્વોએ ભારતના દીર્ઘકાળીન રાષ્ટ્રીય માર્ગ પર ચર્ચા કરી હતી.
આ ચર્ચાઓમાં શાસન, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, શિક્ષણ, મીડિયા, અર્થતંત્ર અને સ્વદેશી જ્ઞાન પરંપરા જેવા વિષયો આવરી લેવામાં આવ્યા હતા, જે ફેસ્ટિવલની પરંપરાગત સાહિત્યિક સીમાઓથી આગળ વધવાની દિશા દર્શાવે છે.
२०૨૫ ની આવૃત્તિમાં પૂર્વ ઇસરો અધ્યક્ષ ડો એ એસ કિરણ કુમાર, ભારતના પૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ રંજન ગોગોઈ, લેફ્ટનન્ટ જનરલ એન એસ આર સુબ્રમણી અને અર્થશાસ્ત્રી ડો શામિકા રવિ જેવા પ્રતિષ્ઠિત વક્તાઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ ચર્ચાઓને મજબૂત સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનો સહારો મળ્યો, જેના કારણે મોટી સંખ્યામાં પ્રેક્ષકો જોડાયા.
વિકસિત ભારત २०४૭ અને નાગરિક દૃષ્ટિકોણ
છેલ્લાં વર્ષોમાં સુરત લિટફેસ્ટે પોતાની ચર્ચાઓને વિકસિત ભારત २०४૭ની કલ્પનાથી સ્પષ્ટ રીતે જોડેલી છે. આ રાષ્ટ્રીય દૃષ્ટિકોણ ભારતને સ્વતંત્રતાના શતાબ્દી વર્ષે વિકસિત દેશ બનાવવા પર કેન્દ્રિત છે, જેમાં સર્વાંગી વિકાસ, માળખાગત સુવિધાઓ, ટેકનોલોજી, માનવ સંસાધન અને સંસ્થાગત સુધારાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
આ સંદર્ભમાં શિક્ષણ સુધારા, વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા અને સ્વદેશી જ્ઞાન પ્રણાલીઓ પરની ચર્ચાઓને રાષ્ટ્રીય માર્ગનકશામાં યોગદાન રૂપે રજૂ કરવામાં આવી છે.
સંસ્કૃતિ અને સંસ્કારના પ્રશ્નો
નીતિ અને અર્થતંત્ર ઉપરાંત, સુરત લિટફેસ્ટે આધુનિક ભારતમાં જોવા મળતી સંસ્કૃતિક જાગૃતિને પણ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રાખી છે. આ સત્રો પ્રાચીન જ્ઞાન, આધ્યાત્મિકતા અને સાંસ્કૃતિક સ્મૃતિને આધુનિક જાહેર સંવાદ સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરે છે.
૨૦૨૬નું ત્રિદિવસીય આયોજન
ચોથી આવૃત્તિ વધુ વ્યવસ્થિત અને વિષય આધારિત ત્રિદિવસીય કાર્યક્રમ સાથે યોજાશે.
પ્રથમ દિવસે ઉદ્ઘાટન સમારોહમાં સ્વામી પરમાત્માનંદજી, ડો ભગ્યેશ ઝા, શ્રી કિશોર મકવાણા અને શ્રી રત્નાકરજી ઉપસ્થિત રહેશે, ત્યારબાદ લોક અને શાસ્ત્રીય નૃત્ય સાથે સાંસ્કૃતિક સંધ્યા યોજાશે.
બીજા દિવસે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, ટેકનોલોજીકલ વૉરફેર, મીડિયા, ધર્મ અને જન ઝેડ તથા સિનેમા અને ભારત@૨૦૪૭ વિષયો પર સત્રો યોજાશે, જેમાં મેજર જનરલ શશી અસ્થાના, વાઇસ એડમિરલ શેખર સિન્હા, ડો બી કે દાસ, ડો જી કે ગોસ્વામી, દુષ્યંત શ્રીધર, વિષ્ણુ શંકર જૈન, પ્રતિક ગાંધી અને ફિલ્મ નિર્દેશક સુદીપ્ત સેન ભાગ લેશે.
ત્રીજા દિવસે મહિલા શક્તિ@૨૦૪૭, રાજનીતિ@૨૦૪૭, RSS@१००, શિક્ષણ અને ભારત@२०૪૭ તથા કોમ્યુનિઝમ અને ભારત@૨૦૪૭ જેવા વિષયો પર ચર્ચાઓ થશે, જેમાં તેહસીન પૂનાવાલા, અજીત ભારતી, પ્રદીપ ભંડારી, મેઘના પંત, પ્રોફેસર એમ જગદીશ કુમાર, શ્રી રામલાલજી અને ડો દિલીપ મંડલ ઉપસ્થિત રહેશે.
સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો
ફેસ્ટિવલનું મુખ્ય આકર્ષણ १० જાન્યુઆરીએ અભિનેતા પ્રતિક ગાંધી દ્વારા રજૂ થનારી નાટ્યપ્રસ્તુતિ ‘હું ચંદ્રકાંત બક્ષી’ રહેશે.
આ ઉપરાંત ‘Rhythms of India’ હેઠળ કથક, ભરતનાટ્યમ, યક્ષગાન, કલારીપયટ્ટુ અને તમાશા જેવી લોક અને શાસ્ત્રીય કલાઓ રજૂ કરવામાં આવશે.
વિચારોની નગરી તરીકે સુરત
ઐતિહાસિક બંદર શહેરથી લઈ આજે ઉદ્યોગ અને વ્યાપારનું કેન્દ્ર બનેલું સુરત, લિટફેસ્ટ દ્વારા મેટ્રો શહેરોની બહાર રાષ્ટ્રીય વિચારોનું સ્થાયી મંચ બની રહ્યું છે.
સુરત લિટરેચર ફેસ્ટિવલ २०२૬ ९ થી ११ જાન્યુઆરી દરમિયાન વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટી ખાતે યોજાશે. વધુ માહિતી માટે: www.srtlitfest.com